حق الهى شاه دور ريخته شد و عقايد بدعت‌آميز جد اعلاى او منسوخ گشت و طريقت صفوى او به افول گذاشت . يكى از چيزهائى كه ايران معاصر از دوران صفوى به ارث برده بود ، سنت پادشاهى بود . با اينكه سلطنت در ابتدا از حق الهى شاه بهره مىجست ، ولى در اواخر دوره صفوى ، هرچه بيشتر جنبه‌هاى ماوراى طبيعى خود را از دست داد و در نهايت كاملا از آن محروم شد . سلسله‌هاى حاكمه بعدى از اصل سلطنت استفاده كردند ولى نتوانستند عقيده شاه به‌عنوان ظل اللّه را احيا كنند . چنانچه برنگريستيم ، صفويان مجبور شدند براى سازش و آشتى بين ايرانيان و تركمانان از سياستهاى استثنايى بهره بگيرند ( تركمانانى كه پيشينيان آنها و خود آنان ميهمانان ناخوانده در ايران بودند ) و اين دو گروه قومى را از طريق توارث بهم پيوند دهند . هرچند كه صفويان نتوانستند همه اختلافات موجود بين اين دو عنصر را از بين ببرند ، ولى توانستند مدافع عمده دمسازى آنها را بر طرف سازند . بالاخره در سايه كوششهاى صفويان بود كه ايران يك مملكت شيعى شد و تا به روزگار ما ادامه يافته است . دو تلاش براى محو شيعه با شكست روبرو شد اولى در زمان شاه اسماعيل دوم در حوالى سال 984 / 1576 بود و دومى يكصدوشصت سال بعد در زمان نادر شاه اتفاق افتاد . از آنجا كه مذهب تشيع ايران را كاملا از همسايگان آن مجزا و متمايز كرده است ، پس رواج و رونق مذهب تشيع در ايران يكى از چشمگيرترين خدمات صفويان به ايران معاصر مىتواند باشد .